Heks van de esp, de oude steentijd

STEEN

HEKS VAN DE ESP

GERMAANSE MYTHOLOGIE,

MAGIE EN MYSTERIES

Door Axel van Valvrucht

13. Galdor en seidr, en het wiel van het jaar

Weet je hoe runen te schrijven? Weet je hoe ze te lezen?

Weet je hoe ze te kleuren? Weet je hoe ze uit te voeren?

Weet je hoe ze op te dragen? Weet je hoe ze te zegenen?

Weet je hoe ze te zenden? Weet je hoe ze te doen inslapen?

(Havamal, strofe 144)

“Weinig mensen begrepen toen wat we zeiden, en ook nu begrijpen het maar weinigen. Ik wil duidelijk maken dat AMEBIX een manier was om een hoopvolle boodschap door te geven aangaande de eeuwige strijd tussen microcosmos en macrocosmos,” stelt Rob Miller. Rob was zanger/tekstschrijver/kunstenaar van de eerste heidense punkgroep Amebix, werkte met de runen en is nu een zeer gewaardeerd wapensmid. Belangrijk hier is wat hij zegt aangaande de microcosmos, het individu, en de macrocosmos, het multiversum. Het is precies hier dat runen-magie, of preciezer gesteld galdor, actief is. Magie is de weg tot transformatie van het Zelf of transformatie van het multiversum – de “realiteit” waarin we leven.

Het Oud-Noorse woord galdor is verwant met het werkwoord “kraaien”, zoals de mythologische haan te Asgard, die ons ’s morgens oproept om te ontwaken. Evenzeer slaat het werkwoord “gala” op het krassen van raven , kraaien, en andere kraai-achtigen, zoals de ekster en de bonte vlaamse gaai. De twee raven die Odin over het reilen en zeilen in de negen werelden informeren heten Hugin en Munin en staan symbool voor de twee hersenhelften van de mens die optimaal samenwerken door hemisfeer-synchronisatie. De linkse hersenhelft is eerder analytisch en logisch - het domein van Hugin dus. De rechterhelft werkt eerder met herinneringen, beelden, een meer abstracte logica, en het collectieve onderbewuste – Munin’s terrein. Het goddelijke equivalent hiervan vinden we in de namen van de goden Hoenir (“snel-denker”) en Mimir (“wijze”, of “memorie”). Dit waren de twee goden die door de AEsir als gijzelaars naar de Vanir gestuurd werden in ruil voor Freyr en Njord – zie hierover hoofdstuk 8 over ‘AEsir en Vanir, en de Mythe van de Heilige Mede.’

Het optimaal samenwerken van beide hersenhelften noemt men dus hemisfseer-synchronisatie, of, meer poëtisch, “wandelen over de regenbrug”. Bij het wandelen over de regenboogbrug bereiken inspiratie, enthousiasme en creativiteit hun absolute hoogtepunten. Een voorbeeld van zulk een gebeuren is wanneer een dichter, muzikant of ander kunstenaar schijnbaar zonder moeite de mooiste composities samensteld. Hier ontmoet de mens de bewaker van Bifrost (“stralend pad”), de grote god Heimdal, wiens naam “wereld-verlichter” betekent.

Zulk een staat van hyper-bewustzijn is ideaal voor het uitoefenen van galdor: oorspronkelijk slaande op het voortbrengen van geluid (zie ook de etymologische verwantschap met Engelse woord “to call”), later echter gebruikt voor elke manier van magie waarbij de runen van de Futharks gebruikt worden. Hierbij denken we aan kerven in hout, beenderen, of steen, schilderen, tekenen en kaligrafie, divinatie, runen-yoga en het gebruik van (bind-)runen als sigils bij bijvoorbeeld seks-magie. En natuurlijk ook aan het zenden van runen om positieve dingen in de wereld voort te brengen, of om zich te wreken door vijanden te breken.

We overlopen hier zeer beknopt enkele van de technieken die net vernoemd zijn.

Kerven in hout. Zie bijvoorbeeld scramsax, gevonden in de rivier Thames waarop een variatie van de ASF-Futhork in ingeritst:

F U Th O R C G W H N I J Y X S T B E NG D L M IO A AE Y EA

Opmerking: in ASF-Futhork werd de Algiz-rune doorgaans met de letter ‘x’ gelijkgesteld.

Kerven in beenderen. Zie bijvoorbeeld het kamfoedraal in hertshoorn, gevonden te Friesland met daarop de tekst (E+M) : U R A, wat betekend “tot mij, Ura, behoort deze kam.”

Kerven in steen: Hiervan zijn veel voorbeelden gevonden, over heel Scandinavië waren deze tot drie meter hoge stenen te vinden. De grootste concentratie daarvan is samengebracht in het Deens nationaal museum. Vele van deze stenen waren aanvankelijk ook gekleurd maar na duizend jaar wind en weer is daar niet meer veel van te zien. De kervingen op sommige stenen zijn overigens nog wel rood.

Schilderen op steen, of op papier. Runen werden uiteraard ook met de grootste aandacht getekend of geschreven en we kunnen hier werkelijk van kalligrafie oftewel proffesioneel schoonschrift spreken. Nadat het gebruik van runen grotendeels verdween in het tweede millenium werden gedurende de latere middeleeuwen de zogenaamde galdrastafir met grote precieze in vele kleuren geschilderd. Galdrastafir zijn magische tekens waarin vaak nog de invloed van de runen te bekennen is.

Divinatie. Op het onderwerp divinatie gaat dit boek niet in, ondanks het feit dat vele new age boekjes lijken te suggeren dat dat nu precies het enige is waar de runen voor dienen. Een goed boek over runen-divinatie is At the Well of Wyrd; The rune-caster’s handbook door Edred Thorsson. Zeer beknopt: bij divinatie communiceert de vitki met de Nornen Urd, Verdandi en Skuld over verleden, heden en toekomst. Gebruikt worden runen getekent op papier of gesneden in hout, gekleurd met een tikkeltje bloed en/of met plantaardig rood of oker pigment. Best is het zelf kaarten te maken of twijgjes te gebruiken – volgens de traditie best die van een noot-dragende boom zoals de beuk - en niet kaarten die afzonderlijk of bij een slecht boek verkocht worden. Vele van die boeken beweren zelfs dat er vijf-en-twintig runendeel uitmaakten van de Oude Futhark, boycot deze nonsens!

Bewaar Uw materiaal best in een zwarte doek of tasje. De aller-eenvoudigste vorm van werken is uiteraard eerst een kaart of twijgje te trekken voor het verleden, dan een voor het heden, ten derde een voor de mogelijke toekomst. Analyseer de drie getrokken runen aan de hand van Uw kennis betreffende de runen.

Wanneer rune-yoga ontstond is niet duidelijk. Sommigen beweren dat deze praktijk slechts aanving eind negentiende/begin twintigste eeuw, uitgevonden door enkele “dubieuze Duitsers”, maar er zijn aanwijzingen die erop wijzen dat rune-yoga reeds millenia-lang bestaat. Zo zijn er bijvoorbeeld de twee beroemde Gallehus hoorns waarop menselijke figuurtjes rune-posities lijken uit te beelden. Verder is er ook de bekende Gundestrup ketel waarop mogelijk de Keltische god Cernunnos in asana-houding mudra’s presenteert terwijl hij een torc – een typisch Keltisch sierraad – en een slang vasthoudt.

Oosterse vormen van yoga zijn opgedeelt in mantra’s, mudra’s en asana’s. De mantra’s komen overeen met vocale galdor, de mudra’s met hand en vingerhoudingen en de asana’s met lichaamshoudingen.

Bij vocale galdor visualiseert men de gekozen rune in felrode kleur voor het zogenoemde derde oog (iets boven en tussen de ogen, dus zowat centraal op het voorhood), ademt dan deze rune in door de neus zodat de rune zich verplaatst naar uw innerlijke zonnevlecht oftewel solar plexus (iets boven de navel), en daarna spreekt men de rune uit.

Medeklinkers:

Fehu

Fu Fa Fi Fy Fe Fo

Fffff

f

Dagaz

Du Da Di Dy De Do

Ddddd

d

Klinkers:

Uruz

Oeroez

OEoeoeoeoe

Oe

Othala

Ooooo

o

Pranayama, oftewel ademhalings-yoga is eigenlijk de basis van alle Yoga en het is te adviseren hier enige ervaring in op te doen. Twee goede boeken hiervoor zijn deze van André van Lysebeth, Pranayama: the Yoga of Breathing, en Dave Lee’s Connected Breathwork. Van Lysebeth’s boek is in vele Belgische bibliotheken te vinden, Dave Lee’s email adres vind je achteraan het boek bij de bibliografie. Een normale ademhalingscyclus is door de neus inademen, lucht in de longen vasthouden gedurende een bepaalde tijd, uitademen, lucht buitenlaten gedurende een bepaalde tijd, alvorens een volgende cyslus te beginnen. Dit hoeft echter niet steeds zo te zijn: bij connected breathwork ademt men door de mond en houdt men de adem niet in, noch uit, noch telt men het aantal seconden tussen in- en uit-ademen.

De mudra’s zijn handhoudingen die zeer praktisch zijn – zowel om door ze te oefenen de runen te leren kennen alsook om onopvallende magische gestes te maken. Een bubbelbad in een sauna, waar je in je eentje of met vrienden sereen verblijft, kan bijvoorbeeld een prima omgeving zijn om de asana en mudra van Perthro aan te leren. Je bevind je dan als het ware in de Bron van de Norn Urd die jouw leven weeft, of de Bron van Wyrd dat de patronen van het individuele leven, van verleden tot toekomst, in zich herbergt.

Illustratie 13.1

Asana’s, oftewel lichaamshoudingen, worden hier geïllustreerd. De lengte van ze aan te houden zou in principe steeds verlengd moeten kunnen worden. Pranayama moet hierbij ook weer nauwkeurig uitgevoerd worden.

Illustratie 13.2

Uiteraard zorgen ook de asana’s voor een opname van runische krachtstromen uit het multiversum. Deze krachten worden opgeslagen of meteen weer het multiversum ingeademd, gefluisterd, gesproken of geschreeuwd worden met magische bedoelingen. De rune-magiër fungeert zo als “antenne” en “zender”.

Hoe zendt men (bind-)runen de wereld in, naar de plaats van bestemming? Men ademt in met het middenrif (!) en visualiseert daar bij de zonnevlecht (nogmaals, iets boven de navel) de rune in schijnend rode of schijnend witte kleur. Je houdt je hand of je gand (=toverstaf) bij je hart en strekt die snel uit. Je voelt onmiddellijk de stroom van de rune van je zonnevlecht naar je zender-hand of –toverstaf gaan en tekent dan in de ruimte dezelfde (bind-)rune, waarna deze boodschap zich in de wereld manifesteert.

Ik citeer hier even Edred Thorsson: “Diep in het hart dragen alle rune-magiërs reeds de volle matrix der rune-staven als zaadvorm. Deze matrix kan men zich best visualiseren als de zaadvorm van de Futhark, zoals die getekend is in volgend hoofdstuk 14, illustratie nummer 19.”

We keren nog eens terug naar de Havamal (Het lied van de Hoge), strofe 144, de tekst die bovenaan dit hoofdstuk stond:

Weet je hoe runen te gebruiken?

Schrijven/ritsen: na een relatief lange oefen-periode, maar indien nodig sneller dan je schaduw.

Lezen: door je jarenlang in de lore – exoterisch en esoterisch - te verdiepen.

Kleuren: met plantaardig rood of oker pigment.

Uit te voeren: vervuld van Odr

Op te dragen: vervuld van Ond

Zegenen: met Devotie, en volgens de traditiemet bloed (zie Edgar C. Polomé, Essays on Germanic Religion.)

Zenden: met passie en… precisie.

Inslapen: door ze te schenken aan de godin Hel en haar vriendelijk te vragen ze op te nemen en plaats te geven in één van haar aangename rustoorden. Verbranden is een mogelijkheid.

Samengevat: galdor slaat altijd op een vorm van symboolmagie. Galdor is de weg om te communiceren met, en je stempel te drukken op, het “al”.

SEIDR

Een ruwe, en niet helemaal correcte manier van zien, zou galdor een soort Rituele Magie noemen en daar tegenover zou seidr een vorm van chaos-magie zijn. Chaos-magie stelt voor dat men bij magische handelingen gebruikt wat werkt, en zich ontdoet van teveel poespas dat niets oplevert of zelfs elk resultaat onmogelijk maakt. Chaos-magiër-protagonist was Peter Carroll, wiens eerste twee boeken Liber Null & Psychonaut en Liber Kaos virtueel verplicht leesvoer zijn voor mensen geïnteresseert in magie. Twee andere en minder bekende schrijver-chaoïsten zijn Phil Hine en de reeds vernoemde Dave Lee. Edred Thorsson ziet zelfs in het Chaos-logo, een achtpuntige ster (zie illustratie in hoofdstuk 14, illustratie nummer 10), een weergave van de negen werelden. De 8 pijlen stellen uiteraard de acht andere werelden voor, terwijl de bol in het midden voor Midgard, deze aarde, staat.

In de Ynglinga saga, door Snorri Sturluson, staat klaar en duidelijk dat Freyja aan Odin seidr-magie leerde. Algemeen wordt aangenomen dat Odin haar in ruil galdor leerde.

Inga Steddinger vermeld in haar boek Wiccan Sex-Magic het meer dan duizend jaar oude Oud-Engelse woord “dwolcraft” dat als een ander woord voor “witchcraft” werd gebruikt. “Dwolma” betekent “chaos”.

Bij seidr vertoeft de seidr-man of seidr-vrouw doorgaans in een trance en lost zich op, ofwel diep in zichzelf ofwel ver buiten zichzelf. Het is de magie der Vanir, en zoals Vanir en AEsir samen kunnen werken kunnen ook hun magische technieken samen werken. Zelfs in één ritueel kunnen beide galdor en seidr aan bod komen, zolang men maar een duidelijk idee heeft met welke krachten men werkt. Bij seidr zijn dat niet de runen der Futharks maar wel andere Runen, in de letterlijk zin van “mysteries die op hun beurt weer andere geheimen aan de oppervlakte brengen.”

Divinatie, visualisatie, reizen door de negen werelden, seks-magie, shape-changing zijn voorbeelden waarbij de seidr-technieken zeer goed van pas kunnen komen. Trance wordt opgewekt door gezangen, beats, ademhalings-yoga, sensorische deprivatie, plantaardige drugs, uitputting, seks-magie waaronder mogelijk door beide partners gewild Sado-Masochisme of Tantra-seks. Seidr wordt ook wel eens gezien als een Noordse vorm van Tantrisme.

Misschien minder vaak als vorm van seidr gezien behoort droomwerk zeker wel tot het seidr-terrein, aangezien men kan leren met zijn dromen te werken – vergeet niet dat dromen een unieke vorm van trance zijn. Voortgezet droomwerk zal de vitki meer leren over zichzelf, de werking van zijn hersenen en het Jungiaanse begrip synchroniciteit, dat vaak in dromen voorkomt en dat zich ook in het dagelijkse leven meer en duidelijker zal beginnen voordoen.

Opgemerkt moet worden dat de term seidr niet afkomstig is, zoals velen denken, van het (Oud-)Engelse “to seeth”, wat “koken” betekent, en dat het ontstaan van het woord onduidelijk is.

James Chisholm en Edred Thorsson publiceerden alle passages die seidr behandelden in de oude saga’s, vertaalden ze in het Engels, maar publiceren evenzeer het oorspronkelijke tekstfragment in de taal waarin het aangetroffen werd. Doorgaans zijn dat Scandinavische talen, maar een enkele maal is het ook in het Latijn of Arabisch. Titel van boekwerkje is A Source-Book of Seid. Hieronder enkele citaten, maar eerst nog vermelden dat het langste en bekendste citaat voorkomt in de Saga van Erik de Rode, waarvoor hier te weinig plaats is om het af te drukken. Bovendien is deze saga zelfs in het Nederlands te vinden.

HYNDULJOD :

Alle zieneressen (völvur) stammen af van Vidolfr

Alle magiërs (vitkar) stammen af van Vilmeidr

Maar de gebruikers van tovenarij (seidberendr) van Svarthofdi

En alle Etins van Ymir.

EGIL’S SAGA :

Zo wordt er gezegd dat Gunnhild werkte bij middel van tovenarij (let seid efla) en liet het wonderlijke gebeuren (let seida) zodat Egil Skallagrimsson in IJsland nooit in vrede zou kunnen leven vooraleer zij hem persoonlijk zou hebben ontmoet.

THORSTEIN’S SAGA VIKINGSONAR:

Kolr Kroppinbakr deed aan tovenarij (lata seida) opdat geen wapen een van zijn nakomelingen zou doden en geen ijzer hen zou bijten, behalve het zwaard Angrvadill.

THIDREKS SAGA AF BERN:

We zeggen dat ze aan tovenarij ging doen (seida) zoals het in oude tijden gebeurde door magische vrouwen die we zieneressen (völvur) noemen, aan tovenarij deden (seida seid). Zo krachtig deed ze aan magie en hekserij (trollskapr) dat ze zichzelf door middel van tovenarij (seiddi) in vele soorten dieren kon veranderen: leeuwen, beren, en een grote vliegende draak… zij zelf was als een vliegende draak.

GESTA DANORUM, door Saxo Grammaticus:

De macht van haar liederen was zo groot dat ze leek in staat te zijn inzicht te hebben betreffende haast onmogelijke gebeurtenissen, hoe moeilijk en veraf gelegen de gang dezer gebeurtenissen ook was. Ze leek in staat een licht te werpen op zulke affaires. Ze zei dat een zekere Ragnar in het geheim de opvoeding van hen, de jongens,op zich genomen had en hen bij hondennamen had genoemd om dit te verbergen.

Wanneer nu de jongens zichzelf gedwongen voelden tevoorschijn te treden, door de buitenaardse kracht van haar liederen en voor het oog van de tovenares verschenen, waren ze zo geschrokken door haar macht over hen, dat ze hopen goud, die ze van hun leraren hadden gekregen, op haar schoot wierpen. Na het goud te hebben ontvangen viel haar adem stil en viel ze als dood. Nadat ze weer bijgekomen was vroegen haar dienaars naar de oorzaak van haar val en ze zei dat de vlucht van Harald’s zonen onontkoombaar was en dat hun grote macht compatibel was met zelfs haar meest vernietigende, bedreigende en macabere liederen.

Noot: dat het woord seidr niet voorkomt in de tekst van Saxo komt uiteraard voort uit het feit dat hij zijn boek over de vroege Deense geschiedenis in het Latijns schreef.

Het Wiel van het Jaar

Het wiel van het jaar van het jaar, met zijn acht feestdagen wordt bij zowel Kelten als Germanen gevierd. Het diagram op volgende pagina maakt duidelijk dat de feesten dieder herfst-equinox (dag en nacht evenlang), der winter-zonnewende (kortste dag, langste nacht van het jaar), der lente-equinox en der zomer-zonnewende zijn. Tussen elke twee van deze festivals valt er telkens nog een feest, wat maakt dat men het jaar netjes in acht verdeelt. Er zijn twee manieren om met de vier tussen-feesten om te gaan. De bekende Starhawk in haar boek The Spiral dance, en vele Wiccans en andere Pagans met haar, vieren feest met Joel (rond 21december), Brigid (samenvallend met het Christelijke Lichtfeest, rond 2 februarie), Ostara (rond 21maart), Beltane (Walaburg-nacht, en 1 mei – traditioneel ook dag der anarchisten), Litha (zomer-zonnewende, rond 21 juni), Lugnasad (1 augustus), Mabon (rond 21 september) en Samhain , bij ons beter bekend als Halloween (rond 1 november). De namen van de feesten hierboven gegeven zijn Keltisch.

De meeste Asatruar, inclusief de Vanir-troth, nemen het met de exacte datum de van vieringen van tussen-feesten iets minder nauw, en enkele van deze datums konden ook per regio verschillend zijn. Hier volgt de volgorde der feesten, met hun Germaanse naam:

Yule werd doorgaans elf dagen lang gevierd, van 20 tot 31 december. Het werk van het vorige jaar op het land is gedaan, een jaar wordt afsgloten terwijl een volgend wordt geboren. Dit is een tijd van feestvieren en cadeaus verdelen, de clan en de voorouders worden vereerd.

Disting, rond 14 februari, is genoemd naar de godinnen, de Disir, die bij een bepaalde clan, familie of individu horen.

Ostara, de godin der dageraad, wordt rond 21 maart gevierd. Haar geschenken zijn (geverfde) eieren, konijntjes, en alles wat vruchtbaarheid en goed weer zal brengen de volgende lente en zomer.

Walaburga- en meifeest, respectievelijk gevierd op 30 april en 1 mei. Walaburga is een Germaanse godin die in nauw kontakt staat met de doden, en de avond kan soms wat vreemd-sinister verlopen. Dit in tegenstelling tot het feest van 1 mei, het feest van hergeboorte, nieuw leven en vruchtbaarheid.

Midzomer, de zon bereikt haar hoogste punt, de dagen zijn warm en duren lang. In Scandinavië is dit nog steeds een officiële feestdag, en in Groot-Brittanië heeft de overheid na decennia van spanningen met pagans en het hippie-konvooi weer toestemming geveven om de opkomst van de zon van de langste dag van het jaar temidden de stenen van Stonehenge te mogen vieren.

Freyfaxi, rond 23 augustus, is opgedragen aan de vruchtbaarheidsgod Freyr. Niet lang na het feest zal de herfst weer invallen, en Freyr wordt dan ook bedankt voor de vruchtbare zomer en de gewassen die nog rijpen, en wordt aanbeden om een goede oogst te verkrijgen. Freyfaxi wordt ook wel “Thing’s Tide” genoemd omdat rond die periode vele clans samenkwamen om onderlinge geschillen bij te leggen.

Herfstfeest,waarvan de datum kon verschillen, waarschijnlijk rond 21 september.

Winternachten: de nacht van 30 oktober op 1 november heet bij ons weer Halloween. Oorspronkelijk werd Winternachten gevierd rond 14 november. Halloween word gevierd op 1 en 2 november, tezamen met het Christelijke Allerheiligen en Allerzielen. Rond deze tijd is de grens tussen het rijk der doden en het rijk der levenden erg klein. De Winternachten zijn net als Yuletide en Disthing opgedragen aan de Disir, wat op hun extreem belangrijke rol binnen de religie van onze voorouders wijst.

Axel Willekens - InnoXia © - 2006