Tjerk Vermaning, de oude steentijd

STEEN

HEKS VAN DE ESP

GERMAANSE MYTHOLOGIE,

MAGIE EN MYSTERIES

Door Axel van Valvrucht

2. KOSMOGENIE

‘And normal, what’s normal? But a lie and a con

And the most overpopulated prison where no one belongs.’

(The eternal Myth and Paradox, Anti-sect)

De runen van de drie traditionele Futharks zijn magische symbolen, en zij worden behandeld vanaf hoofdstuk 4. Er zijn echter nog andere mysteries, andere “runen”. Eén daarvan is het ontstaan van het multiversum. We spreken inderdaad over een multiversum in tegenstelling tot een uniform beeld van één universum. Dit omdat verschillende waarheden, die schijnbaar elkaars tegengestelden zijn, tegelijkertijd werkelijkheid kunnen zijn. We leven hier op Midgard, deze Aarde, in een samenleving waar een consensus-werkelijkheid regeert. Maar de ene zijn waarheid is niet noodzakelijk die van een ander. Een voorbeeld: lang niet alle wetenschappers geloven dat het universum ontstond volgens de “big bang” hypothese , maar ze moeten die theorie wel ernstig nemen, willen ze hun visie in een acceptabel kader plaatsen om door hun collega’s ernstig genomen te worden. Samengevat: een afwijkende mening kan abnormaal zijn maar niettemin blijk geven van wijsheid: maar wie de consensus-werkelijkheid (tijdelijk) niet meer kan zien wordt als waanzinnig beschouwd. De grens tussen wijsheid en waanzin is overigens zeer vaag, zoals zowel vele wijsgeren als waanzinnigen zullen weten.

We spreken ook over een multiversum omdat er meerdere universums zijn die tegelijkertijd bestaan. De Germaanse kosmologie der Negen Werelden is evenzeer waar als de opvatting dat rond de zon de Aarde draait met precies acht of negen andere planeten. Volgens het Discordiaanse paradigma zijn er inclusief de Aarde inderdaad tien planeten die rond de zon draaien. Hun namen zijn met volgend engelstalig ezelsbruggetje makkelijk te onthouden: ‘Mother Very Easily Made a Sandwich Using No Jam, Peanutbutter or Glue’: M voor Mercurius, en dan Venus, Earth (Aarde), Mars, Saturnus, Uranus, Neptunus, Jupiter, Pluto en Goofy. De heel wat meer serieuze mytho-astrologe Valerie Vaughan noemt de tiende planeet overigens Persephone.

Betreffende de Germaanse kosmogonie, of ontstaangeschiedenis van het multiversum, zijn er twee belangrijke bronnen die we hier zullen aanhalen, de Voluspa (Het visioen van de zieneres) en de Gylfaginning (De zinsbegoocheling van Gylfi). De Voluspa, meteen het eerste deel van de Poëzie Edda, begint met een allusie op het onstaan van de wereld:

Stilte eis ik van jullie, Goddelijke schepsels,

Van hoog tot laag, de nazaten van Heimdal.

Zoals Walvader wil, zal ik alles verhalen

Van vervlogen herinneringen uit het stille verleden.

Ik herinner mij Reuzen in oertijd geboren,

Die mij in vroeger tijden opgevoed hebben.

Negen werelden ken ik, negen Dragonders,

De grote Maatboom onder de aarde.

Ooit was er een tijd waarin Ymir leefde;

Er was zand noch zee, geen ijskoude golven,

Aarde was er niet, noch een hemel erboven,

Enkel een gapende leegte en gras nergens.

Het exacte woord in het Oud-Noors voor “gapende leegte” is “Ginnungagap”, wat juister vertaald betekent: “Met machtige magie gevulde leegte”.

Zo spreekt de zieneres over het onstaan van het multiversum, en haar verhaal houdt pas op de bij de Ragnarok, het einde van de wereld zoals wij die kennen. Over de Ragnarok zullen we het hebben in hoofdstuk 15.

In de Proza Edda door Snorri Sturluson heet het eerste boekdeel Gylfaginning, waarin we lezen over het bezoek van Gylfi, koning van Zweden, bij de AEsir-goden. Hij vermomde zich en noemde zichzelf Gangleri (“vermoeide wandelaar”), en kwam in een zaal tegenover drie tronen te staan. De bezetter van de laagste troon noemde zich Hoge, de persoon die op een iets hogere troon zat noemde zichzelf Even-hoog, en de derde op de hoogste troon noemde zich gewoon Derde. Hoge boodt hem voedsel en drank en vroeg naar de reden van zijn bezoek. Gangleri antwoordde dat hij op zoek was naar kennis, en hij had inderdaad vele vragen in petto. We lezen in de Proza Edda:

Gangleri: ‘Wie is de hoogste en meest oude van alle goden?’

Hoge zei: ’Wij noemen hem Al-vader, maar in het Oude Asgard had hij wel twaalf verschillende namen.’

Gangleri: ‘Waar is de god? Welke macht heeft hij? En welke grote werken heeft hij ten uitvoer gebracht?’

Hoge antwoordde: ‘Hij leeft door alle tijden en regeert zijn gehele koninkrijk en regeert alle zaken klein en groot.’

Even-hoog antwoordde: ‘Hij maakte de hemel en de aarde en lucht en de dampkring en alles wat zich daarin beweegt.’

Dan sprak Derde: ‘Maar zijn grootste werk is dat hij de mens maakte die hij van een ziel voorzag die voor eeuwig zal leven al wordt het lichaam verbrand of ontbonden na een begrafenis.’

…

Gangleri: ‘Wat was het begin? En hoe kon het beginnen? Wat was er daarvoor?’

Even-hoog sprak: ‘Lang voor de aarde er was, was er al Niflheim, en in het midden daarvan ligt de bron Hvergelmir (“bubbelende bron”) waaruit elf rivieren, de Elivagar (“storm-golven”), vertrekken.’

Derde sprak: ‘Maar eerst was er in de zuiderse regionen Muspelheim, helder en heet. Die plaats is zo heet en brandt zo fel dat niemand die er niet geboren is er kan komen.’

…

Even-hoog: ‘Het noordelijk gelegen deel van Ginnungagap was gevuld met de massa en het gewicht van ijs en rijm. En dit rijm nam laag na laag toe en er was mist en wind. Maar het zuidelijk deel van Ginnungagap klaarde op door de vonken en gesmolten deeltjes die uit Muspelheim vandaan kwamen gewaaid.’

Weer sprak Derde: ‘Net zoals in Niflheim koude en grimmige dingen zich verspreidden, zo was datgene dichtbij Muspelheim warm en helder, maar Ginnungagap zelf was rustig zoals bij volledige wildstilte. En toen de rijm en de warme bries elkaar ontmoetten begon het te douwen en te druppen, en deze druppels werden tot leven gewekt door de hitte, en het geheel vormde de figuur van een man die de naam Ymir droeg. Van hem stammen alle Vries-reuzen af.’
…

Gangleri: ‘Waar leefde Ymir? En waarvan leefde hij? …

En het verhaal gaat verder. Uit het gedrup kwam de kosmische koe Audhumla te voorschijn en met vier stromen melk uit haar uiers voedde ze Ymir. Daarop vroeg Gangleri waarmee de koe zich dan voedde? Hoge antwoordde dat ze likte aan de rijm-stenen die zoutig waren. Uit de stenen likte ze op drie dagen tijd een man tevoorschijn: Buri – mooi, groot en sterk was hij. Deze Buri, een androgyn wezen, bracht uit zichzelf Bor voort. Bor trouwde met een reuzen-dochter, Bestla, en ze brachten samen drie broers voort: Odin, Vili en Vé. Hoog over Odin: ‘Hij is de meest grootse en glorieuze ooit’.

Odin en zijn twee broers doodden Ymir, en brachten hem naar het midden van Ginnungagap. Van zijn lichaam maakten ze de aarde, van zijn bloed de zee, van zijn beenderen de bergen, heuvels en kliffen maakten ze van zijn tanden en kiezen. De maden die uit Ymirs lichaam kropen werden de dwergen. Ymirs schedel werd het hemelgewelf, ondersteunt door vier dwergen in elke windrichting – ze heetten Austri, Vestri, Nordri, Sudri (“oosten, westen, noorden, zuiden”). Van gesmolten deeltjes en vonken maakten ze de sterren. En nog meer details werden toegevoegd om Midgard te voltooien, zoals de baan van Zon en Maan.

Tot zover de creatie van Midgard, maar waar kwam de mens vandaan? Hierover zegt Hoge in de Gylfaginning:

Toen de zonen van Bor langs het strand wandelden, kwamen ze langs twee boomstammen en maakten mensen van hen. Odin gaf adem en leven, Vili gaf bewustzijn en beweging, Vé gaf een gelaat, spraakvermogen, gehoor en gezicht; ze gaven hen kleding en namen. De man werd Ask genoemd (“Es”), de vrouw Embla (“Olm”, volgens anderen “Druif” of een andere klimplant), en van hen kwam het mensengeslacht voort aan welk Midgard werd geschonken.

In de Voluspa zijn het overigens niet Odin, Vili en Vé die de mensen het leven schonken, maar wel Odin, Hoenir en Lodur. De strofen luiden zo:

Toen maakten er drie zich los van de groep,

Machtig en zacht kwamen de AEsir bij een huis.

Op het strand vonden ze krachteloos en slap

Ask en Embla: onbepaald was hun lot.

Ze hadden geen adem, ze hadden geen geest,

Kleur noch stem, ook geen gelaatstrekken.

Odin gaf ze adem, Hoenir een geest,

Lodur gaf ze kleur en hun gelaatstrekken.

Kosmologie der Negen Werelden

In de mythologie zoals in de Edda’s beschreven is sprake van negen werelden. Deze vormen de structuur van Yggdrasil, de wereldboom, en zijn een richtpunt voor de vitki die deze negen werelden wil verkennen. Maar het moet duidelijk zijn dat in het Noordse multiversum zowel binnen als buiten deze negen werelden nog andere verblijfplaatsen zijn, waarover ook sporadisch sprake is in de Edda’s. Een voorbeeld hiervan is de reis die Thor, Loki, Thialfi en Roskva maken naar Utgard (“de wereld erbuiten”) zoals die in de Gylfaginning beschreven staat. Maar laten we hier kort de negen werelden beschrijven aan de hand van volgend diagram:

Illustratie 2.1: de Negen Werelden

Midgard is onze aarde en die staat centraal in de Germaanse kosmologie. We leven hier en nu en Stephen E. Flowers noemt deze aarde dan ook “action central” van het multiversum. Wij leven “daar waar de actie plaatsvind”. Karma Sonam Lahmo (aka Diseuse Romy Haag) schrijft: ‘De gedachten die we nu denken, zijn de enige gedachten waarover we kontrole hebben en onze gedachten zijn onze kracht (macht). We kontroleren onze gedachten zolang we in het “nu” blijven. Het huidige moment is zo intrinsiek sterk, dat we dikwijls vergeten dat het “nu” en dit moment de enige tijd is die ons ter beschikking staat. En dat “nu” schept de volgende morgen en onze verdere toekomst.’

Vanaheim bevindt zich ten westen van Midgard en is het organische thuisfront van de Vanir, de vruchtbaarheidsgoden. Het is een plaats waar alles groeit en bloeit, en van waaruit weelde en welzijn Midgard binnen vloeien.

Jotunheim bevindt zich ten oosten van Midgard en is de plaats waar de reactionaire krachten, de Jotun-reuzen wonen. Jotunheim biedt een tegengewicht aan de invloed van Vanaheim, en terwijl Vanaheim fauna en flora in Midgard sturen, staat Jotunheim voor het gesteente, de minerale invloed in Midgard.

Niflheim bevindt zich ten noorden van Midgard, en is de wereld van ijs. Het is er extreem koud en het is een plaats van extreme magnetische contractie, zoals een zwart gat. Het is de thuis van de Vries-reuzen, welke de belichamingen zijn van vernoemde eigenschappen. Bewuste wezens kunnen er niet leven.

Muspelheim bevindt zich ten zuiden van Midgard, en is de wereld van vuur. Het is er extreem heet en het is een plaats van ongebreidelde elektrische expansie. Muspelheim is, net als Niflheim, in zijn kern onbewoonbaar voor bewuste wezens, enkel de Vuur-reuzen hebben hun thuis in Muspelheim.

De verticale kolom van de negen werelden begint onderaan in Hel, waar de gelijknamige godin Hel regeert. Het is geen plaats waar men “gestraft” wordt zoals in de Christelijke hel, maar een plaats met verschillende verblijven; sommige aangenaam, anderen minder aangenaam. Men kan er rustig leven, het is een plaats van inertia, maar men kan er maar relatief weinig of zelfs helemaal geen invloed uitoefenen op de rest van het multiversum – terwijl dat net de ambitie van de vitki is.

Svartalfheim bevindt zich tussen Hel en Midgard. Het is een plaats van Inner Terrestrials, oftewel dwergen, die vorm geven aan metalen zoals goud, edelstenen en andere grondstoffen en vele geschenken aan de goden, godinnen en mensen gaven en nog steeds geven. Denk aan Thors hamer Mjolnir (“bliksem”) en Freyja’s juweel Brisingamen (“vurige halsketting”). Legendarisch zijn hun smeed- en mijnbouwtalent. De karakters van dwergen kunnen erg verschillen, maar het is best hen te vriend te houden.

Alfheim bevindt zich vlak boven Midgard en is de thuisplaats van de Licht-elfen. Deze Elfen weerspiegelen niet (enkel) het licht van de zon maar zijn zelf lichtbronnen. Behalve de Elfen verblijven hier ook de Disir. Freyr is de god die Alfheim regeert. In zekere zin is Alfheim reeds een minder bekend (of minder (h)erkend ) deel van de hoogste wereld, Asgard. Alfheim is een rijk van hyper-bewustzijn. De Elfen en Disir schenken ons uit eigen beweging inzicht. Langs de andere kant kunnen wij door bijvoorbeeld meditatie, pranayama (ademhalingsyoga) en pathworking (reis-visualisatie) op eigen inititiatief naar Alfheim reizen - na enige oefening.

Asgard bevindt zich helemaal bovenaan de verticale kolom van Yggdrasil en is het rijk der AEsir goden en godinnen. Het is de plaats waar zich vele verblijfplaatsen, paleizen en dergelijke bevinden die aan verschillende godheden behoren. Het is de plaats van ondermeer het zuivere intelect, önd (de levensadem) en de Walküre/Fylgja van de vitki.