Kalmoes

Latijnse naam: Acorus calamus
Familie Araceae

Geografische Verspreiding: Europa, Azië, Noord-Amerika
Groeiplaatsen: moerassen, bij vijvers en rivieren
Botanische omschrijving: tot 1,5 meter hoge waterplant; platte, op de bladeren gelijkende bloeistengel; stevige smalle zwaardvormige bladeren; op de stengel verschijnende spadix met kleine groengele bloemetjes
Gebruikte delen: de wortel

Kalmoes wordt voornamelijk gebruikt bij problemen met maag en spijsvertering. Bij voorbeeld als aperitief voor de maaltijd en als digestief erna. Verder is kalmoes een algemeen aansterkend middel dat in verschillende culturen wordt geprezen. In India gebruikt men het voor verbetering van het geheugen, verjongingskuren en toename van seksuele potentie. Bij de Noord-Amerikaanse Indianen wordt het eveneens voor vele doeleinden gebruikt. Stukjes wortel kauwen ze voor mondhygiëne en om vermoeidheid tegen te gaan. Thee van kalmoeswortel gebruiken ze als tonicum. De functie van kalmoes voor de Noordamerikaanse Indianen wordt vergeleken met die van coca voor de Zuidamerikaanse. Beide planten worden gekauwd om vermoeidheid en om honger te weerstaan en kracht te geven. Evenals coca werd kalmoes gebruikt als genotmiddel, en wel met een brede waaier aan mogelijke effecten. De Indianen extraheerden ook een olie met hallucinogene werking uit kalmoes.

In India is cachunde een populair stimulerend middel: een mengeling van kalmoes, absint, musk en ambergrijs. De belangrijkste bestanddelen van kalmoes zijn asaron en beta-asaron. Asaron wordt door de spijsverteringsprocessen omgezet in TMA-2 (2,4,5-trimethoxyamfetamine) TMA-2 is een hallucinogeen dat verwant is aan mescaline, maar in gewicht uitgedrukt vele malen sterker. Kleine doses asaron, geconverteerd in TMA-2, prikkelen en sterken het zenuwstelsel. Het effect van recreatief kalmoesgebruik kan zowel sedatief, stimulerend als hallucinogeen zijn, afhankelijk van de gebruikte hoeveelheid en de gesteldheid van de gebruiker.

Hoewel kalmoes bekend staat als stimulerend, worden in het Fytotherapeutische compendium, een naslagwerk dat vaak geraadpleegd wordt door apothekers, de tranquillizerende eigenschappen van asaron vergeleken met die van het neurolepticum chloorpromazine. De wortel van kalmoes bij voorkeur uitgegraven in de herfst. Na het afspoelen de vezels eromheen verwijderen en de wortel laten drogen, waarna je deze op een afgesloten, koele plaats bewaart. De gedroogde wortel moet je in kleine stukjes breken om er thee van te zetten. Hiervoor kan je 20 gram korte tijd in een halve liter water koken. Deze thee dagelijks als tonicum voor maaltijden drinken. Voor gebruik als genotmiddel wordt kalmoeswortel meestal gekauwd en doorgeslikt; de mond raakt hierbij wat verdoofd. Het kauwen van zo'n 5 tot 10 centimeter potlood-dikke wortel geeft een mild stimulerend effect. Bij het kauwen van meer kalmoeswortel volgen een sterker euforiserend effect en eventueel hallucinaties. Kalmoes is het beste te gebruiken op nuchtere maag.

Op internet vertelde een vrouw over haar gebruik van kalmoes als stimulant. Ze gebruikte het gewoonlijk alleen tijdens wandeltochten van tientallen kilometers. Een aardige suggestie, temeer daar in sommige gebieden kalmoeswortel langs de route kan worden uitgegraven, afgespoeld en vers gebruikt. Ze benutte het naar eigen zeggen niet enkel voor fysieke energie maar evenzeer voor het stimuleren van de 'interne conversatie' tijdens het stappen. De combinatie van wandelen en denken is klassiek, geprezen door veel illustere geesten uit de geschiedenis; denk bij voorbeeld aan Jean-Jaques Rousseau en zijn boek Les rêveries du promeneur solitaire. Rousseau was overigens een groot kruidenkenner. Bovendien meldde de vrouw dat in haar streek in de Verenigde Staten kalmoes werd geassocieerd met spirit-walking: het te voet afleggen van onwaarschijnlijk lange afstanden bij nacht. Hebben we hier te maken met een alternatieve uitleg voor het Bokkerijders-fenomeen? de Bokkerijders, zoals wellicht bekend, was een roversbende die toesloeg op ver van elkaar gelegen plaatsen in zowel Belgisch als Nederlands Limburg, en dit dikwijls nog in dezelfde nacht. In zijn boek 'Ze reden bij nacht' speculeert Ben Lindekens over kruidenkennis en -gebruik bij de Bokkerijders. Of zijn hypothesen met de historische feiten overeenstemmen is niet uitgemaakt. Kalmoes vermeldt hij evenwel niet.

Kalmoes moet redelijk vers worden gebruikt. Asaron wordt met de tijd omgezet in een andere substantie, waardoor de wortel doorgaans binnen het jaar inactief wordt. Kalmoes verkocht in natuurvoedingszaken is vaak te oud. Zelf kalmoes uitgraven in de natuur stelt eveneens een probleem, tenminste in België en Nederlang. Kalmoes is hier een bedreigde soort omdat de plant in ons klimaat geen vruchtjes vormt en de voortplanting enkel via de wortel kan geschieden. Bevoorraad jezelf dus bij voorkeur uit particuliere siervijvers of bij commerciële kwekerijen. Informeer eventueel bij de apotheker naar verse kalmoes. Kalmoesextract komt ook voor in kant-en-klare ecodrugs die aangeprezen worden als licht-hallucinogeen. Bij matig gebruik valt van kalmoes geen onaangename bijwerking te verwachten.

Introductie Instructie Alruin Absint Betel Blauwe Winde Brandnetel Coleus & Peyote Damiana Doornappel Efedra & Qat Fo-ti / Gotu kola Gifsla Ginkgo & Smartdrugs Ginseng Glidkruid Guarana & Natuurlijke rustgevers Hop & Cafeine Kalmoes Kattekruid Kava & Rookwaren Kolanoot Mandragora Muira - Puama & Afrodisiaca Muskaatnoot & Specerijen Passiebloem & Yage Psilo Rauwolfia Slaapbol Valeriaan Vliegenzwam Wijnruit Yohimbe & Quebracho Eco-Drugs Bibliografie

Met toestemming gepubliceerd door InnoXia - Axel Willekens © 1996 -2009