Kattekruid

Latijnse naam: Nepeta cataria
Familie Labiateae

Geografische Verspreiding: Europa
Groeiplaatsen: dijken, bermen, spoorwegen
Botanische omschrijving: 1 meter hoge plant; rechtopstaande stengel; gekarteld hart -tot eivormige bladeren; witte of roze bloemetjes
Gebruikte delen: de bladeren

Kattekruid is actief tegen buikloop, verkoudheid, pijnlijke menstruatie, nervositeit en slapeloosheid. Omdat dit kruid uit de muntfamilie in onze streken veelvuldig voorkomt, was het hier steeds een veelgebruikt middel in de volksgeneeskunde. Ernest Claes, in zijn autobiografische roman Jeugd, vertelt ons dat zijn moeder hem bij ziekte wel eens kattekruidthee voorzette -althans het oude exemplaar uit 1957 dat in mijn bezit is- zie je de jonge Claes wegdromen bij een fles bessenjenever waaruit zijn moeder hem borreltjes schonk bij zware tandpijn. Het kauwen op kattekruidblaadjes kan trouwens ook eerste hulp bieden bij kiespijn. Mocht Claes aan zijn jenever een kater overgehouden hebben, dan zou het volgende recept, bekend onder de naam 'witch aspirin', hem van pas gekomen zijn. Van gelijke hoeveelheden kattekruid, glidkruid, kamille, dillezaadjes en betonie wordt thee gezet. Na consumptie daarvan zou alle ellende veroorzaakt door overmatig alcoholgebruik moeten verdwijnen.

In Off-the-Shelf Natural Health van Mark Mayell, dat een schat aan informatie bevat voor wie een gezond leven wil leiden, worden de werkingen van verschillende kalmerende kruiden met elkaar vergeleken. Kattekruid scoort samen met valeriaan en passiebloem het hoogst in die zin dat trio zowel slaap bevordert, de spieren ontspant en angsten bedaart. Andere kruiden, zoals melisse, slaapmutsje en ashwaganda, scoren volgen de meeste herboristen slechts op een of twee van deze drie punten. De actieve bestanddelen van kattekruid bevinden zich in de etherische olie. Deze bestaat voor 80 tot 95 procent uit nepetalacton. Daarnaast bevat het kamfer, humuleen, nepetalzuur, thymol en verbindingen structureel verwant aan de valepotriaten die worden aangetroffen in valeriaan. Sommige deskundigen leggen de nadruk op de aanwezigheid in de olie van een stof met de mooie naam metatabiliciton. Deze stof zou sterk kalmerende eigenschappen bezitten en komt eveneens voor in de Chinese plant Actinidia polygama. Deze laatste plant gebruiken ze in Azië om leeuwen en tijgers in dierenparken tot bedaren te brengen. Mogelijk houdt dit verband met de voorliefde van katachtigen voor kattekruid. Katten zijn gek op kattekruid, vandaar de naam. Vlinders en bijen voelen zich ook aangetrokken tot de plant, terwijl ratten er een afkeer van hebben. Wie poezen heeft en kattekruid in de tuin, zal merken dat ze steeds weer naar het kattekruid terugkeren en volledig ontspannen. Net als poezen proberen ook mensen high te worden van kattekruid, en met succes. Het effect van een sterke thee is duidelijk merkbaar. Voor thee gebruik je per liter waten zo'n 30 gram van het kruid. Na enkele kopjes volgt een gevoel van welbehagen. De muntachtige smaak van kattekruid in thee is heerlijk. Kattekruid kun je ook roken. De smaak valt mee, maar velen zullen thee verkiezen omdat je behoorlijk wat moet inhaleren voor een merkbaar effect. Dit effect manifesteert zich als een lichte high. De wijdverbreide reputatie van kattekruid als hallucinogeen is echter onjuist, of op zijn minst erg omstreden. Wel schijnt dat de combinatie met tabak krachtiger te zijn dan het pure spul. Tabak is echter, zoals iedereen wel weet, allesbehalve gezond en behoorlijk verslavend. Kattekruid kan ook als poeder in capsules of als extract worden gebruikt.

In sommige dierenzaken kun je misschien nog een kattekruidextract in spuitbussen krijgen. Een tijdje geleden was het in ieder geval in de handel onder de Engelse naam Catnip maar volgens een van de verkopers bij wie ik er naar informeerde mag het om een of andere reden niet meer worden verkocht. Zo'n extract kan worden gebruikt door het op rookwaren te spuiten. Controleer voor aanschaf van een dergelijk product of er geen schadelijke stoffen aan toegevoegd zijn. Van kattekruid zelf zijn geen giftige nevenwerkingen te vrezen.

Meer Rookwaren

Het s l a a p m u t s j e, ook bekend als goudpapaver, maakt deel uit van de papaverfamilie. In België en Nederland tref je het sierlijke bloempje steeds meer aan in tuinen; zaadjes zijn dan ook bijna overal verkrijgbaar. De bloemblaadjes kunnen verschillende felle kleuren hebben. In de geneeskunde wordt het slaapmutsje gebruikt bij slapeloosheid en nerveuze overspanningsverschijnselen. Actieve bestanddelen in het slaapmutsje zijn onder meer sanguinarine en protopine. Beide stoffen komen ook voor in opium, maar behoren tot een minder krachtige categorie dan die van morfine en codeine. Nietemin kan het geheel van bestanddelen, wanneer je het rookt, voor een lichte -maar kortdurende- high zorgen. Ook kun je thee zetten, maar de smaak is niet optimaal. Een paar eetlepels dik extract experimenteel naar binnen gewerkt zorgde bij mij na enige tijd voor een langdurig kalmerend effect. Gegevens over veilige doses van zo'n extract zijn er echter niet, voorzichtigheid blijft dus geboden. Vooral aan de Amerikaanse westkust, waar het slaapmutsje oorspronkelijk vandaan komt, is het bloempje vaak gebruikt ter vervanging van andere roesmiddelen. 'When you're going to San Francisco, be sure to wear some flowers in your hair', zong Scott Mc Kenzie ooit over de stad die altijd een Mekka was voor alternatieve en vooruitstrevende minderheden. Mocht je naar San Francisco gaan en wil je een bloem plukken om in je haar te steken, let er dan wel op dat het geen slaapmutsje is. De Calafornia poppy, zoals het bloempje daar heet, is namelijk de nationale bloem en om die reden verboden om hem in het wild te plukken. Van een andere bloem uit dezelfde familie, de Mexicaanse stekelpapaver, kun je overigens ook stoned worden.

Ook b r e m kan worden gerookt, meer bepaald de gele bloempjes van de plant. De traditionele bereidingswijze is: na het plukken tien dagen in een gesloten glazen pot bewaren. Daarna de pot openen -waarbij een onappeltijtelijke walm vrijkomt- en de bloempjes uitspreiden en laten drogen. Wanneer droog kun je er een joint van rollen. Het effect van één joint is ontspannend, een tweede zorgt voor een meer uitgesproken effect. Het werkzame bestanddeel is cytisine. Het is niet verstandig te overdrijven met hoeveelheden, of regelmatig brem te roken. Een ander bestanddeel van brem, spateine, werkt namelijk net als vingerhoedskruid op het hart, zij het beduidend minder extreem. Mensen met hartproblemen moeten liever niet met brem experimenteren. Bovendien moet men brem niet in vaste vorm of als thee innemen, dat zou vergiftiging kunnen veroorzaken!

G e z w o l l e n L o b e l i a (lobelia inflata) staat ook wel bekend als Indiaanse tabak. Lobeliasigaretten worden soms gebruikt als vervangingsmiddel door mensen die van hun tabaksverslaving af willen. De werkzame bestanddelen in lobelia zijn lobeline en verwante alkaloiden. Het roken van matige hoeveelheden, toegvoegd aan andere rookwaren, zorgt gelijktijdig voor een stimulerend en ontspannend effect. Hoewel de werking van lobelia als 'onregelmatig' wordt omschreven, geldt doorgaans: kleinere hoeveelheden stimuleren het centaal zenuwstelsel, iets grotere doses onderdrukken het. Iets gelijkaardigs zou je van tabak kunnen zeggen, toch wordt het effect van lobelia door velen eerder met een milde marihuana-high vergeleken. Voor thee gebruik je niet meer dan een paar grammen lobelia per halve liter water. Lobelia kan heel wat bijwerkingen hebben, zoals hoofdpijn en rillingen. Bovendien is het een krachtig braakmiddel. Dus het is aan te raden bij gebruik steeds met minieme hoeveelheden te beginnen, om de reactie van het eigen lichaam op het kruid te testen.

Een andere soort van roken

In het Himalayagebied -maar ook op andere plaatsen, zoals in Siberië en Amerika- werd bij bepaalde gelegenheden de rook van lokale jeneverbessen geinhaleerd om in een roes te raken. Dit werd bij voorbeeld gedaan door met een deken over het hoofd boven smeulende jeneverbes te hangen en de dampen in te ademen. Aan de ene kant is niet helemaal duidelijk welke psychotrope stoffen in deze exotische juniperussoorten verantwoordelijk zijn voor hun effect. Aan de andere kant zijn er zeker indicaties dat ook in onze streken voorkomende jeneverbessoorten bewustzijnsveranderend kan werken, tot en met het oproepen van hallucinaties. In ieder geval worden de bessen van de sierlijke boompjes gebruikt bij de bereiding van welriekende badolie en de geestrijke drank gin. In feite bestaat er geen twijfel over: mijn experiment, dat eruit bestond te staren in het vuur van jeneverbestakken, bracht me in een soort trance -al kan niet uitgemaakt worden in hoeverre de chemische substanties die met de rook geinhaleerd werden een doorslaggevende rol speelden. Van het grootste belang was zeker ook het concentreren op de gloeiende bessen, naalden en twijgjes en de blauwgele dampen: die bevruchtten mijn bewustzijn en prikkelden mijn psyche.

Naar kampvuur of gloeiende kolen kijken en dergelijke dingen kan terecht beschouwd worden als primitieve voorloper van de moderne en geavanceerde dream- en brainmachines die tot doel hebben de frequenties van de hersengolven te manipuleren en de gebruiker tot contemplatie, uit het lichaam of naar stralende sterrenstelsels te brengen. Het spreekt voor zich dat het regelmatig inhaleren van rook erg schadelijk is voor de longen. Bij inwendig gebruik van te grote hoeveelheden jeneverbes kunnen zich ook vergiftigingsverschijnselen voordoen.

Introductie Instructie Alruin Absint Betel Blauwe Winde Brandnetel Coleus & Peyote Damiana Doornappel Efedra & Qat Fo-ti / Gotu kola Gifsla Ginkgo & Smartdrugs Ginseng Glidkruid Guarana & Natuurlijke rustgevers Hop & Cafeine Kalmoes Kattekruid Kava & Rookwaren Kolanoot Mandragora Muira - Puama & Afrodisiaca Muskaatnoot & Specerijen Passiebloem & Yage Psilo Rauwolfia Slaapbol Valeriaan Vliegenzwam Wijnruit Yohimbe & Quebracho Eco-Drugs Bibliografie

Met toestemming gepubliceerd door InnoXia - Axel Willekens © 1996 -2009