Slaapbol

Latijnse naam: Papaver somniferum
Familie Papaveraceae

Geografische Verspreiding: wereldwijd
Groeiplaatsen: als sierplant in tuinen
Botanische omschrijving: tot 1 meter hoge bloem; rechtopstaande behaarde stengel; onregelmatig getande bladeren; bloemblaadjes, rood, wit, lichtroze, paars of blauw van kleur; bolvormige zaaddoos
Gebruikte delen: de zaaddoos, de stengel en de bladeren



L'opium agrandit ce qui ná pas de bornes, Allonge l' illimité, Approfondit le temps, creuse la volupté, Et de plaisirs noirs et mornes Remplit l' âme au-dela de sa capacité.

Charles Baudelaire, Le poison

Geen andere plant ter wereld is tegelijk zo geprezen en verguisd als de papaver somniferum. Weinig mensen beseffen dat het lijden van terminale kankerpatiënten verlicht wordt met dezelfde medicijnen die junkies door hun aderen jagen, en waarvan de plantaardige aanmaakbron mogelijk in hun eigen tuin groeit. Tot begin vorige eeuw was opium, het latex-achtige sap van de slaapbol, de belangrijkste pijnstiller ter wereld. Nadat in 1803 morfine uit opium werd geisoleerd nam deze zijn plaats in, daar opium vanwege wisselend morfinegehalte moeilijker te doseren was. Tot vandaag is morfine de standaard waaraan de kracht van alle andere pijnstillers wordt gemeten. Opium, en bestanddelen of afgeleiden ervan, wordt eveneens gebruikt bij verkoudheden en tegen buikloop. Volgens schatting wordt slechts 10 % van de opiumproduktie voor strikt medische doeleinden gebruikt; de rest dient voor aanmaak van en gebruikt als harddrugs.

Van het dertigtal alkaloiden dat in opium wordt aangetroffen zijn de drie belangrijkste morfine, codeine en thebaine. Morfine is een sterke narcotische pijnstiller. De stof is vernoemd naar de Griekse god der dromen Morpheus, zoon van Hypnos, god van de slaap. Van morfine wordt heroine gemaakt, dat nog zo'n drie keer sterker is.

Codeine is eveneens een pijnstiller. Als ingrediënt in pijnstillende tabletten en hoestsiropen is het in België zonder voorschrift verkrijgbaar. Een soort sufheid die de meeste mensen niet bijzonder aangenaam vinden, is het effect ervan. Mensen die het toch voor recreatieve doeleinden wensen te gebruiken, kunnen beter niet de veel voorkomende combinatie van codeine en paracetamol gebruiken. Paracetamol is immers erg schadelijk voor de nieren en de lever en zal eerder dan codeine de lichamelijke gezondheid van de gebruiker ernstig bedreigen.

Thebaine is op zichzelf niet verdovend maar vormt de basis voor aanmaak van andere drugs. Een daarvan is etorfine, bekend als elephant immobiliser :-), in gewicht uitgedrukt mogelijk de sterkste drug ter wereld. Een derivaat van etorfine is buprenorfine, wat net als methadon aan heroineverslaafden wordt verstrekt als vervangingsmiddel. Hoewel buprenorfine minder verslavend is dan methadon, is het euforiserende effect ervan groter.

Een vierde alkaloide uit opium die in de geneeskunde wordt gebruikt is papaverine. Een merkwaardige eigenschap van papaverine is dat het zorgt voor een onmiddellijke erectie wanneer het wordt geinjecteerd in de penisbasis. Overtuigende opiumadepten zullen er de nadruk op leggen dat elk van de meer dan dertig alkaloiden onmisbaar is en dat het juist de complexe samenstelling is die opium intressant maakt en gezonder dan pure morfine. Ze hebben gelijk: alcohol is geen wijn en morfine is geen opium. Deze "holistische" benadering gaat op voor alle planten waar verschillende ingrediënten elkaars werking potentiëren dan wel temperen met positief resultaat. Omgekeerd heeft een geisoleerde component uit een plant vaak een meer afgelijnde en efficiënte werking.

Hoewel het gebruik en kweken voor gebruik van opium illegaal is, is het planten van slaapbol voor decoratieve doeleinden volledig in overeenstemming met de wet. Maanzaad, het zaad van de slaapbol, is in de meeste natuurvoedingszaken te koop. Theoretisch zou het geroosterd kunnen zijn om mogelijk ontkiemen te voorkomen maar dit is zelden het geval. Een investering van 2,5 euro kan genoeg zijn voor het verkrijgen van een aanzienlijke papaveroogst. Er zijn enkele eenvoudige manieren om opium te verkrijgen uit de zaaddozen van de slaapbol. In beide gevallen moet men wachten tot de tijd rijp is.

Dit is zo'n twee weken na het vallen van de bloemblaadjes. De zaaddoos krijgt dan een 'bevroren', 'mistig', uiterlijk. Dan kun je enkele millimeterdiepe sneetjes in de zaaddoos maken. Of je kunt de zaaddozen plukken en doorprikken met dikke naalden. Gedurende de volgende dag of nacht zal er opium uitsijpelen. Aanvankelijk is de opium wit of roze maar door contact met de lucht wordt het vrijwel onmiddellijk bruingekleurd. Deze methoden zijn erg arbeidsintensief en leveren vaak frustrerend weinig opium op. Een andere, en naar mijn mening makkelijker en doeltreffender, manier is gewoon thee te zetten en die laten verdampen tot er een bruine plakkerige opiumbodem overblijft. De verkregen opium kun je al dan niet door alcoholhoudende dranken mengen, onder de tong laten smelten, of roken. Hoe je opium kunt roken, ofwel chinezen, staat vermeld in het hoofdstuk over gifsla.

Opiumthee kun je natuurlijk ook drinken. Zo'n tien verse, geraspte, of tot poeder gemalen gedroogde zaaddozen zouden moeten volstaan voor een halve liter thee. Ook van de stengels en bladeren van de slaapbol kun je thee zetten, al bevatten die minder opium. De verse bladeren van de plant kun je eveneens als salade aan maaltijden toevoegen, terwijl je de gedroogde bladeren kunt koken voor een lichte high. Versgeperst citroensap aan opiumthee toevoegen zorgt ervoor dat een deel van de morfine wordt omgezet in heroine, waardoor het effect van de thee sterker wordt.

De werking van opium en andere opiaten is zowel in wetenschappelijke werken als in de literatuur - en alles wat zich daartussen bevindt - tot in het oneindige beschreven. Desondanks een nieuwe poging: fysieke pijn wordt weggenomen, geestelijke en maatschappelijke problemen vallen weg, dagdromen worden intenser, verveling wordt opgeheven. Om kort te gaan: het unieke bevredigende effect is rustgevend met een hoofdletter "R". In vele opzichten is het de ultieme drug, wat vermoedelijk te maken heeft met de miraculeuze verwantschap van opiaten met een groep belangrijke chemicaliën in ons lichaam, de zogenaamde endogene opiaten, waarover in het hoofdstuk over brandnetel iets meer werd gezegd.

In veel culturen werden opium en opiaten als genotmiddel gebruikt. En tegenwoordig nog, ondanks de criminalisatie door de Westerse wereld aan het begin van deze eeuw en de war on drugs, vanuit de Verenigde Staten geintroduceerd als ingrediënt van hun imperialistische politiek. Deze barbaarse maatregelen hebben ongetwijfeld al meer mensenlevens verwoest dan opium ooit zou kunnen. Naast bekende politici als Benjamin Franklin en Winston churchill gebruikte ook een groot aantal bekende schrijvers opium. Behalve bovengeciteerde Charles Baudelaire bij voorbeeld ook zijn twee voorbeelden, wier werken hij vertaalde; Thomas de Quincey en Edgar Allen Poe. De Quincey schreef Confessions of an English Opium Eater, ongetwijfeld het bekendste boek over opium. In zijn Les paradis artificiels -een werk over wijn, hasj en opium- nam Baudelaire daar stukken uit over. Poe schreef niet expliciet over opium, maar een groot deel van zijn gedichten en verhalen baadt wel in een droommist die niet van deze wereld is.

Een romankarakter dat hier nog vermeld moet worden is Sherlock Holmes, creatie van Arthur Conan Doyle. Wanneer de legendarische detective geen zaak had om op te lossen gebruikte hij afwisselend cocaine en opiaten, artificiële stimulantia om de saaie routine van het bestaan draaglijk te maken, naar hij zelf beweerde.

Hoewel opium niet zo schadelijk is als men vaak wil doen geloven, wordt bij herhaald gebruik de kans op opiaatverslaving reëel.

Introductie Instructie Alruin Absint Betel Blauwe Winde Brandnetel Coleus & Peyote Damiana Doornappel Efedra & Qat Fo-ti / Gotu kola Gifsla Ginkgo & Smartdrugs Ginseng Glidkruid Guarana & Natuurlijke rustgevers Hop & Cafeine Kalmoes Kattekruid Kava & Rookwaren Kolanoot Mandragora Muira - Puama & Afrodisiaca Muskaatnoot & Specerijen Passiebloem & Yage Psilo Rauwolfia Slaapbol Valeriaan Vliegenzwam Wijnruit Yohimbe & Quebracho Eco-Drugs Bibliografie

 

©1996 -2009